Şahveli

Halveti tarikatı şeyhlerinden Şahveli’nin kardeşi Murat Bey tarafından 1570’lerde inşa edilmiş, 1636/37’de ilaveler yapılmıştır. Şahveli Dergâhı, Salihiye olarak da bilinir. Şahveli’nin kardeşi Murat Bey önce Salihiye Mescidi’ni, daha sonra da Bedriye Mescidi’ni yaptırmıştır. Şimdiki Şahveli Camii’nin bitişiğinde bulunmakta iken Fransız Harbi’nde cami ile birlikte tekke de harap olmuş, 1949’da cami yenilendiği hâlde, tekke tamamıyla ortadan kaldırılmıştır (Çam, 2006: 118).

Şahveli yalnız halkın saygısını toplamış ünlü bir şeyh değil, aynı zamanda eserler telif etmiş adı tezkirelere geçmiş alim ve şair bir kişidir. Şahveli Ağcahöyük Köyü’nde oturan bilgili ve iyi huylu Mehmet Bey adında bir adamın oğludur. Mehmet Bey’in bu köyde kendi yaptırdığı cami, medrese ve hayratı vardı. Rivayete göre, Dördüncü Murat, Bağdat seferine giderken Tılbaşar’a uğrar. Buranın ileri gelenleri ile konuşurken Şahveli’den ve onun ermiş bir kimse olduğundan bahsedilir. 
Vezirine, bu adama uğrayalım der. Sabahleyin Bağdat’a doğru yoluna devam ederken akşamki kararını unutur. Yoldan biraz sapa düşen Ağcahöyük Köyü hizasına gelince atlar kendiliğinden durur. Sıkıştırmalara rağmen bir adım yürümezler. O vakit vezir akşamki sözünü hatırlatır. Bunun üzerine padişah atının başını Ağcahöyük’e çevirir. Yerinden kımıldamayan atlar hızla ileri atılırlar. Padişahın yol değiştirip kendi köyüne yöneldiğini manen sezen Şeyh, müritlerinden bir kaçını karşılayıcı olarak yollar. Kendi de tekkesinin karşısında bekler. İçeri alır. Biraz sohbet ettikten sonra Şahveli tekkenin kahvecisine padişah ve maiyetine kahve ikram etmesini söyler. 
Tam kahvenin dağıtılacağı sırada Sultan Murat tarafından hazırlanmış bir tertip gereğince adamlarından birisi ayağa kalkar, kahveyi kendi dağıtır. Bu sırada el çabukluğu ile Şahveli’nin fincanının içine zehir katar. Şeyh fincanı eline alınca, “Sultanım zehir mi, kahve mi niyetine içeyim der” ve fincanı başına diker. Boş fincanı yere bıraktıktan sonra serçe parmağını fincanın üzerine getirip içtiği zehiri içine döker. Bundan ötürü parmağı eğilir ve gözü biraz şaşı olur. Bu imtihandan sonra padişah hemen yoluna devam etmek isterse de Şahveli’nin rica ve ısrarı üzerine geceyi misafir olarak yanında geçirir. 
Ev sahibi küçük bir tencere içinde pişirdiği yemekten padişahın bütün maiyetini doyurduğu gibi bir yemlikteki arpadan da bütün atların yemi tutulur. Gece padişahla sohbet ederken Şahveli müritlerinden birini çağırır kuru bir bağ çubuğu verip götür bunu falan yere dik der. Mürit dediğini yapar. İki saat sonra aynı adamı çağırıp diktiği yenicenin mahsülünü toplayıp getirmesini söyler. Biraz sonra bu mürit mevsimin kış olmasına rağmen henüz dalından yeni kopmuş buğuları üzerinde taze üzümle döner ve padişaha ikram edilir. Bu olaydan ötürü çubuğun dikildiği yerin adı Yenice kalır. Buraya bir de köy kurulur.

Sultan Murat’ın Bağdat’a hareketinden önce Şahveli ile birlikte Ağcahöyük Köyü’nün höyüğünün üstüne çıkılır. Padişah, görüş zaviyesinin içine giren toprakların aşarını Şahveli’ye bağışlar. Sonra da bunu bir beratla kuvvetlendirir. 

Şahveli bir gün Ağcahöyük Camii’nin önüne gelir elindeki değneği yere saplar, gözden kayıp olur. Değnek yeşerip bir servi olur. Kayıp oluşundan bir süre sonra Gaziantep Hayık Müslüman Mahallesi’ndeki Salihiye camiinin haziresinde görülür ve yine gözden kayıp olur. Bunun üzerine halefi ve oğlu Şeyh Yakup tarafından buraya bir mezar yaptırılır. Şahveli’nin Salihiye Camii içindeki mezarı boğmaca ve öksürüğe yakalanan çocuklar için şifa kaynağı olarak görülmüştür. Hastalıklı çocuklar üç cuma günü mezarın etrafında dolaştırılırmış. 

Bağdat muhasarasında Osmanlı ordusu güç bir durumda iken padişah Sultan Murat Şahveli’den manen istimdat eder. O sırada tekkesinde oturmakta bulunan Şahveli birden ayağa kalkar müritlerinden birine bir çuval saman al rüzgara savur der. Öbür yandan Osmanlı ordusu belirtilen güç durumu yaşadığı bir sırada birden bir saman bulutu düşman ordusunun üstünü kaplar. Dört yanını görmez olup bozguna uğrarlar. Sultan Murat Bağdat Dönüşünde Şeyhi ziyaret edip istediklerini yerine getirir.

Şahveli Tılbaşar çevresinde azaplık eden ve adı Yalnız Veli olan bir kişidir. Sultan Murat Bağdat seferine giderken halk tarafından karşılanır. Karşılayıcılar arasında bulunan Veli elindeki mesesi (çift sürerken kullanılan ucu demirli uzunca değnek) yere saplar. Meses hemen dallanıp budaklanır, yeşerip bir servi olur. Sultan Murat bu hali görünce sen bir sihirbazsın der. Ve bir bardağa koyduğu zehri içmesini söyler. Veli hükümdarın dediğini yapar. Yaş halinde gözünden bardağa akıtıp padişaha uzatır. Ancak zehirin tesiriyle gözü şaşı olur. Adı da Şaş Veli kalır. Sonra Şahveli denir. 

Bu hikayeyi esasen gözü şaşı iken gösterdiği keramet üzerine padişah: Sen Şaşveli değil Şahveli imişsin, dediği şeklinde de anlatırlar. Ve ilaveten padişahın dile benden ne dilersen sorusuna, Yenice Köyündeki camiin Antep’e naklini istediği, Sultanın emri ile Yenice Camii’inin dört köşesinden dört taş götürülmek suretiyle yepyeni bir cami yaptırdığı, Yenice Köyü’nün aşarını buna tahsis ettiği söylenir. Antep’teki bu cami Şahveli, Salihiye, Yukarı Şeyh Camii adlan ile anılır. Şahveli Camii ve müştemilatı Antep savunmasında tamamen harap olmuştu. Yakup Fehmi Eren tarafından tadilat yaptırılmıştır (Güzelbey, 1990: 61).