Karaçomak Türbesi

Karaçomak’ın, ne zaman ve nerede doğduğu bilinmemektedir. Karaçomak’ın iki türbesi vardır. Bunlardan birisi Karatarla Camii’nin Kunduracı Çarşısı’na açılan kapısı karşısındaki hanın kapısının bulunduğu yerde imiş. İkincisi aynı adla anılan köyün üzerindeki tepededir. Bu tepe Sazgın ve Tümp ovalarına hakim olup bölgenin en yüksek çıkıntısıdır. Tam zirvede büyük bir palıt ağacı vardır. Türbe bu ağacın birkaç metre güney batısındadır. Rivayete göre, Yuşa Peygamber Türbesi’nde medfun olan Pirsefa ile Karaçomak aynı savaşta çarpışmışlardır. Karatarla Cami civarında cephede savaşırken başı gövdesinden ayrılır. Başsız gövde cephede savaşmaya devam ederek Karaçomak Tepesi’nin zirvesine kadar çıkar ve orada şehit düşer. Savaşın bitmesiyle baş ve gövde düştükleri yerde ayrı ayrı defnedilirler.

Karaçomak Köyü’nde bulunan türbeye kuzeyden girilmektedir. Türbenin orijinal hâlinin taş yapı olduğunu gösteren ve üst kısmı istiridye motifi ile süslü bir niş yer almaktadır. Kapıdan girildiğinde türbenin ibadet odası ve sanduka odası olarak iki kısımdan oluşmaktadır. Türbe kesme taştan yapılmıştır. İbadet mekânı kare planlı olup, kare mekânın üstünün kubbe ile örtülü olduğu duvar köşelerinin üst kısımda görülen mukarnaslardan anlaşılmaktadır. İkinci odada mihrap vardır. Ziyaretçiler burada namaz kılıp ibadet ederler. Huddamlar burada yatıp kalkarlarmış. Binaya, kuzey tarafından molozla çevrili avluya açılan kapıdan, önce mescit gibi kısma sonrada asıl mezarın bulunduğu odaya girilir. Bu mekânın girişe göre sağında ve solunda iki kemer mevcuttur. Soldaki kemer küçük taşlarla örülmüş, sağdaki ise üstü tonozla örtülü sanduka odasına geçişi sağlanmaktadır. Sanduka odası ile ibadet odası yarım duvarla bölünmüş ve bir giriş bırakılmıştır. Sandukası ise doğu-batı yönüne yerleştirilmiştir. İbadet odasının güney duvarında yer alan mihrabın üst kısmında da mukarnaslar bulunmaktadır. Mihrabın iki yanında dekoratif olarak kullanılan iki küçük sütunca ve sütun başları geometrik motifle bölmelidir. Mihrapta ve iki yan duvarlarında görülen yuvarlak oyuklar bezeme unsuru olarak yapılmış olup, günümüzde ziyarete gelen ve dilek dileyen kişilerce buralara küçük taşlar yapıştırılmaktadır. Mihrabın yer aldığı duvarın üst kısmında iç yüzeyler ve oldukça kalın olan kenarları birbirinin içine girmiş, geometrik desenlerle süslenmiş iki taş çıkıntısı bulunmaktadır. Herhangi bir kitabesi mevcut değildir.

Mescit kısmının duvarlarında dilek için yapıştırılmış küçük taşlar göze çarpmaktadır. Tepenin kuzeyinde çok dik olan meylin azaldığı yerde dolmuş bir su kuyusu ile bunun doğusunda doldurulmuş sun’i mağaralar vardır. Türbenin yüz metre batı güneyindeki büyük bir kayaya köylüler “Ali Kayası” demektedirler. 

Türbeyi ziyarete gelenler niyet tutarak duvarlarına taş yapıştırmaya çalışırlar. Taş duvara yapışıp kalırsa niyet hasıl olacaktır. Hayvanlarına hastalık gelenler bunları türbenin çevresinde üç defa dolaştırırlar. Bu tavaftan sonra hayvanın şifa bulacağına inanılır. Türbeyi dileklerinin kabulü için ziyaret edenler bu işlerden sonra Kurban Kayası denilen ve ileri doğru fırlamış bir kaya üzerinde adaklarını keserler. Ziyaret çevresindeki bağ, fıstık ve incirlikleri korumaya bekçi tutulmazmış. İnanışa göre, Karaçomak bu çevreyi her türlü tecavüze karşı korumaktadır. Köylülerden bir şey kaybedenler şüphe ettiği kimseleri ziyaret üzerine and içmeye çağırırlarmış. Yeminden kaçınanlara “Karaçomak belini kırsın, Karaçomak karim olsun” diye beddua ederlermiş. Eskiden beri Keleş soyadını taşıyan ve içlerinde Çomak, Karaçomak adını almış kimselerin bulunduğu bir aile babadan evlada geçmek suretiyle türbenin huddamlık görevini yaparmış (Güzelbey, 1990: 23).