Türbeler
Hz. Yuşa
Şahinbey
Günümüzde Mevcut
Yeri: Gaziantep Şahinbey İlçesi, Boyacı Mahallesi, Boyacı Sokak’ta.
Açıklama
Bilindiği üzere Yuşa Peygamber (A.S.) İsrail oğullarından olup, Hz. Musa’nın yeğenidir. İsrailoğulları’nı göçebelikten kurtarır ve Arz-ı Kenan’a yerleştirir. Gaziantep’te Boyacı Mahallesinde Boyacı Camiinden Kavaflar Çarşısı’na doğru uzanan sokakta Pir sefa denilen mevkide tek katlı bir bina vardır. Bu binada iki oda içinde iki türbe bulunmaktadır. Bunlardan birisi rivayete göre Yuşa Peygambere ait olup, diğeri ise Pir sefa Hazretlerine aittir.
Bu türbenin bulunduğu yer eskiden Yahudi mezarlığı imiş. Bilindiği kadarıyla Pir Sefa adının geçtiği en eski kaynak 1756 tarihli bir sicildir. Başta Evliya Çelebi olmak üzere, Gaziantep’i anlatan hiçbir kaynakta böyle bir türbeden bahsedilmemektedir. Antep Şer’i Mahkeme Sicillerinde de bu türbeye bağış veya vakıf yapıldığına dair fazla bir kayda rastlanılmamaktadır.
Tarihî kaynakların, önemli bir nebiye ait böyle bir türbe veya makam hakkında sessiz kalması, onun tarihinin çok eskilere gitmeyeceğine işaret etmektedir. Hz. Yuşa Türbesi adına sadece Halep Salnamesinde rastlanılması, bu eserin tarihinin 19. yüzyıldan daha geriye gidemeyeceğinin bir delili kabul edilebilir. Eskiden Halep yolu üzerinde olması sebebiyle Antep’in en eski mezarlığı olduğu anlaşılan bu civarda yapılacak olan bir binanın kazı çalışmaları sırasında eski bir mezarın çıkması karşısında onun muhafazası cihetine gidilmiş ve böylece Hz. Yuşa Türbesi teşekkül etmiştir. Antep’in İslâmî devirdeki ilk gelişim yıllarında teşekkül eden bu mezarlığın, Boyacı Camii, Bakırcılar Çarşısı ve Kemikli Bedesten arasında kalan geniş bir alanı kapladığı anlaşılmaktadır. Kemikli Bedesten’in bu isimle anılmasının sebebi, temel kazımı sırasında insan kemiklerinin çıkmasıdır.
Bu mezarlığın Halep yolu (şimdiki Şehitler Caddesi) boyunca Ağa Camii’ne doğru biraz daha devam ettiği tahmin edilmektedir. Bir Şer’i Mahkeme Sicili’ne göre Kemikli Bedesten civarındaki mezarlığı Şeyh Musa oğlu Makberesi denilmesi bizi böyle bir kanaate sevk etmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün mülkiyetindeki eser halen ziyarete açıktır. VGM Arşivi’ndeki Hayrat Satış Kütük Defteri’nde 1939 yılında 30 liraya satıldığı ifade edilmekte ise de, eser tekrar eski haline iade edilmiştir. 1983 yılına kadar kısmen bakımsız bir vaziyetteyken bu tarihte Gaziantep mahalli idaresi tarafından biriketle örülüp üstü iki kubbe ile örtülmüş yeni bir binadır. Eserin eskiden tonoz örtülü olduğu bildirilmektedir. Meyilli bir arazi üzerine yapılmış olan esere merdivenlerle inilmekte, merdivenin başında türbedar odası, merdivenden biraz inilince sol, yani doğu tarafta Pir Safa’nın kabri, biraz daha aşağıda ve sağ tarafta, yani batıda ise Yuşa Peygambere ait olduğu ifade edilen bir kabir bulunmaktadır. Bu ikinci kabrin olduğu yer aynı zamanda mescit konumundadır.
Her iki mekânın da üzeri birer kubbe ile örtülmüş, sağ taraftaki geniş mekân, bir mihrap konulmak suretiyle mescit haline getirilmiş, ayrıca üst tarafa da geniş pencereler yerleştirilmiştir (Çam, 2006: 369). Türbe, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama Denetim Büro Daire Başkanlığı (KUDEB) tarafından 2017 yılında restore edilmiştir.
Bu türbenin bulunduğu yer eskiden Yahudi mezarlığı imiş. Bilindiği kadarıyla Pir Sefa adının geçtiği en eski kaynak 1756 tarihli bir sicildir. Başta Evliya Çelebi olmak üzere, Gaziantep’i anlatan hiçbir kaynakta böyle bir türbeden bahsedilmemektedir. Antep Şer’i Mahkeme Sicillerinde de bu türbeye bağış veya vakıf yapıldığına dair fazla bir kayda rastlanılmamaktadır.
Tarihî kaynakların, önemli bir nebiye ait böyle bir türbe veya makam hakkında sessiz kalması, onun tarihinin çok eskilere gitmeyeceğine işaret etmektedir. Hz. Yuşa Türbesi adına sadece Halep Salnamesinde rastlanılması, bu eserin tarihinin 19. yüzyıldan daha geriye gidemeyeceğinin bir delili kabul edilebilir. Eskiden Halep yolu üzerinde olması sebebiyle Antep’in en eski mezarlığı olduğu anlaşılan bu civarda yapılacak olan bir binanın kazı çalışmaları sırasında eski bir mezarın çıkması karşısında onun muhafazası cihetine gidilmiş ve böylece Hz. Yuşa Türbesi teşekkül etmiştir. Antep’in İslâmî devirdeki ilk gelişim yıllarında teşekkül eden bu mezarlığın, Boyacı Camii, Bakırcılar Çarşısı ve Kemikli Bedesten arasında kalan geniş bir alanı kapladığı anlaşılmaktadır. Kemikli Bedesten’in bu isimle anılmasının sebebi, temel kazımı sırasında insan kemiklerinin çıkmasıdır.
Bu mezarlığın Halep yolu (şimdiki Şehitler Caddesi) boyunca Ağa Camii’ne doğru biraz daha devam ettiği tahmin edilmektedir. Bir Şer’i Mahkeme Sicili’ne göre Kemikli Bedesten civarındaki mezarlığı Şeyh Musa oğlu Makberesi denilmesi bizi böyle bir kanaate sevk etmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün mülkiyetindeki eser halen ziyarete açıktır. VGM Arşivi’ndeki Hayrat Satış Kütük Defteri’nde 1939 yılında 30 liraya satıldığı ifade edilmekte ise de, eser tekrar eski haline iade edilmiştir. 1983 yılına kadar kısmen bakımsız bir vaziyetteyken bu tarihte Gaziantep mahalli idaresi tarafından biriketle örülüp üstü iki kubbe ile örtülmüş yeni bir binadır. Eserin eskiden tonoz örtülü olduğu bildirilmektedir. Meyilli bir arazi üzerine yapılmış olan esere merdivenlerle inilmekte, merdivenin başında türbedar odası, merdivenden biraz inilince sol, yani doğu tarafta Pir Safa’nın kabri, biraz daha aşağıda ve sağ tarafta, yani batıda ise Yuşa Peygambere ait olduğu ifade edilen bir kabir bulunmaktadır. Bu ikinci kabrin olduğu yer aynı zamanda mescit konumundadır.
Her iki mekânın da üzeri birer kubbe ile örtülmüş, sağ taraftaki geniş mekân, bir mihrap konulmak suretiyle mescit haline getirilmiş, ayrıca üst tarafa da geniş pencereler yerleştirilmiştir (Çam, 2006: 369). Türbe, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Koruma Uygulama Denetim Büro Daire Başkanlığı (KUDEB) tarafından 2017 yılında restore edilmiştir.
Galeri