Dülük Köyü Camii

Gaziantep’in 10 km kadar kuzeybatısında bulunan Dülük köyünün tarihi Hititlere kadar gitmekte ve Gaziantep’in ilk yerleşim yerinin burası olduğu bilinmektedir. Bizans İmparatoru Jüstinyan’ın şimdiki Antep kalesini yaptırmasından sonra da Dülük, eski önemini İslâmî devre, hatta Haçlı Seferlerine kadar devam ettirmiş, bu tarihlerden sonra Antep’in gelişmesiyle önemini kaybetmeye başlamış, Eyyubilerle birlikte artık Antep ön plâna geçmeye başlamıştır.

Dülük, zamanla köy konumuna düşmüş ise de hiçbir zaman terk edilmemiştir. Bütün Osmanlı tarihi boyunca Dülük’ün, yaz aylarında Antep şehrinin yaylası konumunu devam ettirdiği anlaşılmaktadır. Bu köyde halen Hitit, Roma ve İslâmî dönemlere ait kalıntılar bulunmaktadır. İşte bunlardan bir tanesi de Dülük Köyü Camii’dir. Dülük köyünü bütün bir tarih boyunca önemli kılan şey, korunmaya elverişli konumu, temiz havası ve verimli toprağı yanında taşları ve jeolojik yapısıdır. Dülük köyünün taşlan hem kolay yontulan ve işlenen, hem de dış hava şartlarında kolayca sertleşen bir özelliğe sahiptir. Bu sebeple Dülük köyü, bilinen tarihinin önemli bir bölümünde bölgenin mühim bir taş ocağı ve mağara şehri olmuştur.

Dülük köyünün içinde bulunan ve köyün tek camisi olma özelliğini sürdüren eser, en son 1980’lerde tamir edilmiş ve bazı özelliklerini kaybetmiş olmakla birlikte, kuzeydeki taçkapısı, hariminin plânı ve minaresi ile orijinalliğini büyük ölçüde devam ettirmektedir. Dülük Köyü Camii, geniş bir avlunun kuzeyindeki bir taçkapı, kuzeybatı köşede bir minare ve güneydeki bir son cemaat yeri ile bir harimden teşekkül etmektedir. Kuzeydeki taçkapı, yuvarlak kemerli eyvan şeklinde düzenlenmişin Eyvanın içine düz atkılı kapı açıklığı ve onun iki tarafına oturma sekileri yerleştirilmiştir.

Böyle bir taçkapı anlayışına Gaziantep havalisinde yalnızca bu eserde rastlamaktayız. Minaredeki süslemeler Dülük Köyü Camii’nin Memlûklü eseri olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, Dülük Baba Zaviyesi’ne, Çerkez Memlûklüleri tarafından vakıflar yapıldığını bilmemiz karşısında bu caminin de büyük bir ihtimalle yine aynı devletin hükümranlığı zamanında yapıldığı söylenebilir. Böyle bir inşaat için ise en uygun tarih, bölgede Dulkadırlı hâkimiyetinin henüz yerleşmediği bir zaman dilimi olmalıdır. Hem böyle siyasi bir ortamı, hem de minaredeki süslemelerin karakterini dikkate aldığımız zaman eserin 14. yüzyılın ikinci yarısında yapılmış olduğunu söyleyebiliriz. Dülük köyü camiinin 1974 yılında Vakıflar İdaresi tarafından onarılmıştır (Çam, 2006:557).